حكم بزرگداشت و جشن گرفتن روز نوروز چیست؟
الحمد لله و الصلاة و السلام علی رسول الله و علی آله و صحبه و من والاه.
و بعد:
در ابتدا باید شما را به روز نوروز معرّفی کرد که در اصل و اساس عید کدام مردم بوده و آن را چرا بزرگداشت و جشن میگرفتند.
نوروز اولين روز سال نزد آتشپرستان مجوسي و يكي از بزرگترين اعياد آنهاست. گفته ميشود اولين كسي كه آن را جشن گرفته است يكي از پادشاهان فارس به نام «جمشيد» بوده كه «جمشاد» هم گفته اند.
مجوسيان در سبب نامگذاري اين روز به اين نام اختلاف نظر دارند. عدهاي ميگويند: آن روزي است كه «طهومرت» مرد و «جمشيد» بر تخت پادشاهي نشست.
و بعضي ديگر بر اين عقيدهاند كه نوروز آن روزي است كه الله متعال در آن روز نور را خلق كرده است.
و بعضي ديگر گمان ميكنند كه آغاز زمان گردش افلاك اين روز بوده است.
بهر حال مجوسیان این روز را بـاعظمت دانسته و جشن میگرفتند، و مراسیم معینی را در آن انجام میدادند، سپس این روش به دیگران سرایت یافت، و امروز مردم ما هم – در افغانستان – جشن نورورز برپا میدارند.
امـا راجع به حکم اسلام نسبت به بزرگداشت و جشن گرفتن روز نوروز میخواهم گفت: در اسلام هیچ اعیادی وجود ندارد جز روز جمعه که عید هفتهوار است، و روز اول از ماه شوال که عید فطر از رمضان است، و روز دهم از ماه ذیالحجه که عید قربان است، و گاه روز عرفه را برای اهل عرفه (حاجیان) عید نامیده میشود، و اینچنین روزهای تشریق را روزهای عید گفته میشود بخاطر اینکه در پی عید قربان میآیند.
بناءً برای فرد مسلمان جایز نیست اینکه جز این اعیاد اسلامی سهگانه عید دیگری را - بویژه آن اعیادی که به کفار اختصاص دارد - گرامی دارد و آنرا جشن گیرد، چون اینکار بدعت و نوآوری در دین، و مشابهت به غیر مسلمانان، و نـافرمانی از شریعت اسلام میباشد.
در این مورد نصوصی از قرآن کریم و احادیث نبوی و اقوال سلف صالح بخدمت تان تقدیم میدارم:
1- الله تعالی فرموده است: (وَ الَّذِينَ لاَ يَشْهَدُونَ الزُّورَ وَ إذَا مَرُّوا بِاللَّغْوِ مَرُّوا كِرَامًا) [الفرقان: 72] {و (بندگان رحمان) كسانياند كه گواهي دروغ نميدهند (و بهقولی: در مجالس باطل حضور نمييابند و آنرا مشاهده نميكنند)، و چون بر کار لغو وبیهودهاي بگذرند، كريمانه ميگذرند (یعنی کرامت خود را نگاه داشته و با آن لغو خود را آلوده نمیکنند)}.
امام مجاهد و ربیع بن انس و و ابویعلی و ضحاک – رحمهم الله - همه در تفسیر کلمۀ «الزور» گفتند که مراد اعیاد مشرکان است. و شکی نیست که عید نوروز هم زیر آن اعیاد داخل است.
2- از انس بن مالک - رضی الله عنه - روایت است که رسول الله - صلي الله عليه وسلم - (پس از هجرت از مكه) به مدينه تشريف آوردند و مردم مدينه داراي دو روز بودند [روز نوروز و روز مهرگان (يكي ديگر از اعياد مجوسيان)] كه در آن دو به بازي پرداخته و شادي ميكردند، پيامبر- صلي الله عليه وسلم - فرمود: «اين دو روز چيست؟» عرض كردند: ما در زمان جاهليت در اين دو روز به بازي و شادي ميپرداختيم، رسول الله - صلي الله عليه و سلم - فرمود: «الله متعال دو روز ديگر را به جاي آن دو برايتان قرار داده است كه خير و نيكوتر از آن دو میباشد: روز عيد قربان و روز عيد فطر». روایت احمد و ابوداود و نسائی.
همچنانكه مشاهده ميشود رسول الله - صلي الله عليه وسلم - آن دو عيد را تأييد نفرمود، و آنها را به حال خود رها نكرد تا طبق معمول به بازي در آن دو روز بپردازند، بلكه فرمود: «الله آن دو را برايتان با دو روز ديگر عوض كرده است». ومعلوم است که تعويض چيزي با چيز ديگر اقتضا ميكند كه چیز دوم ترك شود، چرا كه میان بدل (چیز تعويضي) و مبدل منه (چیز تعويض شده) جمع نمیشود.
3- از عایشه - رضی الله عنها - روایت است که ابوبكر - رضي الله عنه - (بر من) داخل شد در حاليكه دو كنيز (از كنيزان انصار) نزدم بودند كه افتخارات و هجاهاي انصار در جنگ بعاث كه بين دو قبيله اوس و خزرج رخ داده بود را به شكل آواز ميخواندند، ولي غنا و آوازخواني پيشه آنها نبود. ابوبكر - رضي الله عنه - گفت: آوازهاي شيطان را در خانه رسول الله ميخوانيد؟ - و آن واقعه در روز عيد بود -، رسول الله - صلي الله عليه وسلم - فرمود: «هر قوم و طايفهاي را عيدي است، و اين (روز) عيد ما (مسلمانان) است». و در روايتي چنين آمده: «براي هر قومي عيدي است، و عيد ما (مسلمانان) اين روز است» و در روايتي چنين آمده: «به حال خود رهايشان كن، چرا كه ايام عيد است». و آن روزها ايام عيد قربان بود. روایت بخاری و مسلم.
دلالت اين حديث بر بحث ما از چند جهت است:
أ- اين فرمودۀ رسول الله - صلي الله عليه وسلم - كه: «إِنَّ لِكُلِّ قَوْمٍ عِيدًا وَهَذَا عِيدُنَا» {براي هر قومي عيدي است، و عيد ما (مسلمانان) اين روز است}. واجب ميگرداند كه هر قومي عيد اختصاصي خودش را داشته باشد، چرا كه حرف لام در كلمۀ «لِكُلِّ» معنای اختصاص را ميرساند، الله تعالی مي فرمايد: ﴿وَلِكُلٍّ وِجْهَةٌ هُوَ مُوَلِّيهَا﴾ [البقرة: 148] {هر ملتي قبلهاي دارد (كه به هنگام نماز) بدانجا رو ميكند» و ميفرمايد: ﴿لِكُلٍّ جَعَلْنَا مِنْكُمْ شِرْعَةً وَ مِنْهَاجًا﴾ [المائدة: 48] {براي هر ملتي از شما شريعت و طريقهاي قرار دادهايم}. اين دو آيت بيانگر اینست كه هر قوم و ملتي بايد قبله و شريعت اختصاصي خودش را داشته باشد. پس چنانکه يهوديان، مسيحيان، مجوسيان و كفار ديگر قبله و شریعتی داشتند كه مختص آنها بود، و ما در آن با آنها شركت نميكنيم، همچنان در اعیاد و روزهای خوشی آنها نباید با آنها مشاركت كنيم، همچنين از آنها دعوت به عمل نميآوريم كه در اعياد ما مسلمانان شركت جويند.
ب- و اين فرمودۀ رسول الله - صلي الله عليه وسلم - كه: «وَهَذَا عِيدُنَا» {و این عید ماست}. اقتضا ميكند كه عيد ما تنها آن عيدي باشد كه پیامبر - صلي الله عليه وسلم – برای ما مشخص نموده است، و اینكه جنس عيد ما بايد تنها از نوع اعياد مشروع باشد، و هیچ شکی نیست که عید نوروز از اعیاد مشروع نبوده بلکه از اعیادی است اختصاص به مجوسیان آتشپرست دارد.
3- از ابن عمر - رضی الله عنهما - روایت است که رسول الله - صلی الله علیه وآله وسلم - فرمود: «مَن تشَبَّهَ بقومٍ فهو منهم» {کسی که خود را با ملتی مشابهت کند، پس او از همان ملت هست}. روایت ابوداود و تصحصیح ابن حبان.
کمترین احوال این حدیث دلالت بر حرام بودن تشبه به کفار میکند، اگرچه ظاهر آن مقتضی کفر کسی است که با آنها تشبه میکند، و من گمان نمیکنم مسلمانی باشد که دوست دارد به سبب شرکت در جشن نوروز از زمرۀ مجوسیان آتشپرست بگردد.
و علمای کرام فرمودهاند: تشبّه به کفار در امور ظاهری باعث میشود که انسان در امور باطنی هم با آنها تشبّه نماید، و آنها را دوست گرفته و از کفریات آنها چشم بپوشد، و غیرت دینیاش از بین برود.
4- عبدالله بن عمرو – رضی الله عنهما – فرموده است: «مَن بنى بأرض المشركين و صنع نيروزهم و مهرجانهم و تشبَّه بهم حتي يموت و هو كذلك حشر معهم يوم القيامة». {کسیکه در سرزمین مشرکان اقامت نموده و (عیدهای) نوروز و مهرگان آنها را برپا دارد، و با آنها تشبّه نماید، و بر همین گونه باشد تا بمیرد، روز قیامت با آنها یکجا حشر خواهد شد}. روایت بیهقی و تصحیح شیخ الاسلام ابنتیمیه. و گمان این اثر نیاز به توضیح بیشتر ندارد.
5- از ثابت ابن ضحاک – رضی الله عنه – روایت است که مردی نذر کرد که شتری را در منطقهای «بُوانه» نام ذبح کند، پس خدمت رسولالله – صلی الله علیه وسلم – آمده و از قضیه اطلاعشان داد، پیامبر – صلی الله علیه وسلم – فرمود: «هَلْ كَانَ فِيهَا وَثَنٌ مِنْ أَوْثَانِ الْجَاهِلِيَّةِ يُعْبَدُ؟» {آیا در آنجا بتی از بتان دوران جاهلیت وجود داشته که پرستش میشد؟} گفتند: نه خیر. فرمود: «هَلْ كَانَ فِيهَا عِيدٌ مِنْ أَعْيَادِهِمْ ؟». {آیا در آنجا عیدی از اعیاد جاهلیت برپا میشد؟}. گفتند: نه خیر. فرمود: «أَوْفِ بِنَذْرِكَ ، فَإِنَّهُ لاَ وَفَاءَ لِنَذْرٍ فِي مَعْصِيَةِ اللهِ ، وَلاَ فِيمَا لاَ يَمْلِكُ ابْنُ آدَمَ». {نذر خود را بجا آور، چون هیچ نذری که در معصیت الله است وفا کرده نمیشود، و همچنان نذری که در ملک و اختیار انسان نیست}. روایت ابوداود وغیره.
پس ببین با اینکه وفا به نذر واجب است مگر رسول الله – صلی الله علیه وسلم – برایش اجازه نداد تا جنابشان را خبر دادند که آنجا هیچ عیدی از اعیاد آنها برپا نمیشده، و فرمود: «هیچ نذری که در معصیت الله است وفا کرده نمیشود».
اگر بجا آوردن نذر در جاییکه آنجا عید مشرکان برپا میشده، معصیت و نافرمانی باشد؛ پس مشارکت آنها در خود آن عید چه حکم خواهد داشت؟!
6- حضرت عمر - رضي الله عنه - ميفرمايد: «اجتنبوا أعداء الله في عيدهم» { از ديدار و اجتماع با دشمنان الله در روز عيدشان، پرهيز كنيد}.
در اين فرموده از اجتماع با آنها نهي شده است، پس كسي كه به برپا نمودن و بزرگداشت عيد آنها اقدام ميكند چه حكمي خواهد داشت؟
گمان میکنم همین قدر نصوص در زمینه کفایت میکند تا سخن به درازا نکشد، حالا میخواهم گفت:
بنابر نصوص گذشته حکم بذرگداشت و جشن گرفتن روز نوروز و اعمال مخصوصی را به مناسبت آن انجام دادن نمایان شد که حرام بوده و جایز نیست.
شيخ الاسلام ابنتيميه – رحمه الله - در مجموع الفتاوي مي فرمايد: «حضور پيدا كردن در اعياد كفار و همچنين انجام عبادت خاصي در اين روز جايز نميباشد، پس جايز نيست كه در اعياد مشركين امر مخصوصي انجام گيرد مانند: روزه گرفتن در اين روز، تعطيل نمودن كار و بار، پخت غذاي مخصوص به مناسبت اين روز، پوشيدن لباس جديد، حمام رفتن و كوتاه نمودن مو به اين مناسبت».
در مورد نوروز هم ميتوان به موارد زير اشاره كرد:
1. خانه تكاني و تعويض اثاثيه منزل.
2. پهن نمودن سفره هفت سين و جمع شدن دور آن و انتظار حلول سال نو را كشيدن.
3. تبريك گفتن سال نو و ارسال كارت تبريكی.
4. عيدي دادن و عيدي گرفتن.
5. ديد و بازديد و سرزدن به دوستان.
6. پوشيدن لباس نو به مناسبت اين عيد.
7. تعطيل نمودن مغازه، مدارس و غيره.
8. مسافرت نمودن به مناسبت اين روز.
و بطور كلي هر عملي كه به اين مناسبت انجام شود حرام و حد اقل مکروه است.
چگونه از اعياد كفار پرهيز كنيم؟
1. اجتناب از حضور در آنها.
2. پرهيز از انجام اعمالي كه در اعيادشان انجام مي دهند.
3. هديه ندادن به آنها در ايام عيد و ترك خريد و فروشي كه از طريق آن به برگزاري عيد ميپردازند.
4.كمك نكردن به مسلماني كه قصد تشبه به آنها در عيدشان را دارد.
يعني اگر چنانچه مسلماني در آن روز برخلاف عادت ميهماني برپا كرد، از حضور در ميهمانياش پرهيز شود، يا چنانچه مسلماني در اين ايام بر خلاف عادت چيزي را هديه كرد، از قبول هديهاش امتناع كرده - علي الخصوص هديهاي كه بر شباهت به آنها كمك ميكند- ، و از فروش خوراك و پوشاكي كه مسلمانان با استفاده از آن خود را شبيه كفار در عيدشان ميگردانند، خودداري شود.
5. تبريك نگفتن عيد به آنها.
امام ابن قيم – رحمه الله - ميفرمايد: «تبريك و تهنيت گفتن مراسم كفر مختص به آنها به اتفاق حرام است، مثل اينكه شخصي عيد را به آنها تبريك گفته و بگويد: عيدت مبارك، اگرچه گوينده اين تبريك كافر نگردد، دست كم فعل حرامي را مرتكب گرديده، و اين گفته همچون تبريك گفتن سجده بردنشان براي صليب است، بلكه چنين عرض تبريكي معصيتتر و نزد الله مبغوضتر است از اينكه به علت نوشيدن شراب و قتل نفس و ارتكاب زنا و امثال اينها به آنها تبريك گفته شود.
انواع مفاسد حاصل از تشبه به كفار در اعياد
1. همچنانكه اشاره شد اعياد از جمله شرايع و آداب ديني است و موافقت با كفار در همه اعمال عيد موافقت در كفر آنها، و موافقت در بعضي از فروع آن، موافقت در بعضي از شعب كفر است. و هيچ شكي در اين نيست كه همراه شدن با كفار در عيدشان به همراهي و موافقت با تمام كفر آنها منجر خواهد شد.
2. آنچه كفار در عيد انجام مي دهند، معصيت الله است؛ چرا كه يا ساختۀ دست خودشان بوده و يا به پيامبرشان نسبت داده،اند و يا منسوخ گشته است، كه در هر دو صورت مسلمان با برگزاري آن عيد دچار معصيت ميگردد.
3. برگزاري گوشههايي از آداب عيد كفار، به انجام بيشتر اعمال عيدشان منجر خواهد گرديد، و آنگاه كه آن عيد مشهور شد عامّه مسلمين به برگزاري آن ميپردازند و اصل آنرا فراموش ميكنند، تا آنجا كه به عادت بلكه به عيد آنها مبدل گشته و همچون اعياد ديني محسوب ميگردد، بلكه آن قدر بر آن ميافزايند كه سرانجام به مرگ شرایع اسلام و حيات مراسم كفر خواهد انجاميد.
4. مشابهت با كفار در اعيادشان سبب سرايت رفتارهايي از جانب كفار خواهد شد كه مورد لعن و نفرين الله و رسولش هستند.
5. مشابهت با كفار سبب بروز محبت و دوستي آنها ميگردد، دوستي و محبتيكه شخص را از دايره اسلام خارج ميگرداند.
6. به خاطر تعدد اعياد و شروع پيش از موعد و خاتمه نيافتن سر وقت، زمان زيادي تلف ميشود، در حالیکه وقت نزد بندۀ مسلمان بسیار ارزش دارد.
7. در طول اين مدت عدهاي براي شادي خود، آرامش و آسايش را از افراد زيادي همچون كودكان، افراد مسن و بيماران سلب ميكنند.
8. چنين اعيادي سرمايههاي كلاني را به هدر ميدهد.
9. به علت حاكم بودن فضاي تفاخر و تكبر در جامعه، بر قشر فقير جهت برگزاري اين چنين اعيادي فشار زيادي وارد ميشود.
10. غالباً در چنين اعيادي به جاي ابراز محبت و به جاي آوردن صله رحم كه از خصوصيات اعياد اسلامي است، جنگ و دعوا و كدورت به وجود ميآيد.
11. اختلاط و بيبند و باري و فساد و دورشدن از انسانيت به اوج خود مي رسد.
حال برادر و خواهر مسلمانم! كداميك از مواردي كه در بالا بدان اشاره شد، واقعيت ندارد. اگر حقيقت دارند، آيا هيچكدام از آنها مورد تأييد اسلام است؟ اگر جوابت منفي است، پس چطور اين روز را جشن ميگيري؟ اگر عذابي همچون سونامي نازل شده و تو را هم در برگيرد، چه جوابي خواهي داشت؟ برادرم مگر نخواهي مرد؟ پس از مرگ و در گور تنگ و تاريك، در صحراي محشر و جهنم چه خواهي كرد؟ به كجا پناه خواهي برد؟
پس هم ظاهر و باطن خود را از تشبه به كفار نگهدار، و به آنچه در دین اسلام آمده است اکتفا کن که همه خیر در آن است.
هذا و الله اعلم وصلی الله علی نبینا محمد و علی اله و صحبه وسلم
اسم مقاله:
حكم بزرگداشت و جشن گرفتن روز نوروز چيست؟
تاريخ اضافه:
20/11/2011 
بازديدکنندگان: 674
صفحه نخست 
كـتابـخانه 
بخش مقالات 
بخش داستانها 
تلاوت قرآن كريم 
سخنرانی فارسـی 
بخش تـرانه هـا 
ويــديـو هـا 
برنامه هاى ضرورى 
بنر هاى اسلامـى 
البوم تصـاويـر 
بخش سکـرينـها 
ذكــر و دعـا 
سايت های ديگر 
در باره ما 
آمـارهـای سايت 
اشتـراک در سايت 
تماس با ما